İnfaz Hesaplama

İnfaz hesaplama aracı ne gösterir?

Bir hapis cezası kesinleştiğinde, hükümlü ve ailesinin aklındaki ilk soru genellikle cezanın ne kadarının kurumda geçirileceğidir. Türk infaz sisteminde hükmedilen sürenin tamamı çoğunlukla cezaevinde çekilmez; koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik gibi kurumlar bu süreyi kısaltır. Araç, hükmedilen ceza süresi ve seçtiğiniz infaz oranı üzerinden kabaca bir zaman çizelgesi oluşturur.

Yasal dayanak

Cezaların infaz usulü 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da düzenlenir. Koşullu salıverilme için cezanın belirli bir oranının iyi hâlle çekilmiş olması şarttır; bu oran suçun türüne, işlendiği tarihe ve tekerrür durumuna göre değişir. Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme tarihine belirli bir süre kala, cezanın kalan kısmının toplum içinde ve denetim altında geçirilmesine imkân verir. Kanunda sık sık değişiklik yapıldığından, uygulanacak kurallar her dosyada ayrıca incelenmelidir.

Aracımız nasıl hesaplıyor?

• Toplam gün = yıl × 365 + ay × 30 + gün
• İnfaz süresi = toplam gün × seçilen oran (1/2, 2/3 veya 3/4)
• Denetimli serbestlik süresi = infaz süresi ile 365 günden küçük olanı
• Kurumda geçirilecek süre = infaz süresi − denetimli serbestlik süresi

Örnek hesaplama

Altı yıl hapis cezası alan ve infaz oranı 2/3 olan bir kişi için toplam süre 2.190 gün, infaz süresi yaklaşık 1.460 gün olarak bulunur. Araç bu sürenin 365 gününü denetimli serbestlik kapsamında, kalan yaklaşık 1.095 gününü kurumda geçirilecek süre olarak gösterir. Aynı ceza için oran 1/2 seçilseydi infaz süresi 1.095 güne düşerdi.

Hangi oran uygulanmalı?

Uygulanacak oran, suçun işlendiği tarih, suç tipi, cezanın ağırlığı ve varsa tekerrür durumuna göre belirlenir. Hangi oranın kendi dosyanıza tam olarak uygulanacağını bilmiyorsanız, araçtaki seçenekleri sırayla deneyerek olası süre aralığını görebilirsiniz. Birden fazla suç nedeniyle verilmiş birleşik bir ceza varsa, her suç için farklı oran uygulanabileceğinden tek bir oranla yapılan hesap yanıltıcı olabilir.

Bu tahmin neden basitleştirilmiştir?

• Terör, örgütlü suç ve bazı cinsel suç tiplerinde farklı oranlar uygulanır veya denetimli serbestlikten yararlanma mümkün olmayabilir.
• Tekerrür hâli ve birden fazla cezanın içtimaı, hesaplanan süreyi değiştirir.
• Gözaltında ve tutuklulukta geçirilen süreler, infaz edilecek cezadan mahsup edilir; araç bu mahsubu hesaba katmaz.
• Küçük çocuğu bulunan kadın hükümlüler, yaşlı veya ağır hasta hükümlüler için kanunda özel infaz usulleri bulunur.
• Açık cezaevine ayrılma koşulları, kapalı cezaevinde geçirilen süreyi de etkiler.

Koşullu salıverilme sonrası denetim

Koşullu salıverilen hükümlü, kalan ceza süresi boyunca denetim altında kalır; bu süre içinde yeni bir kasıtlı suç işlenmesi veya mahkemenin yüklediği yükümlülüklere uyulmaması halinde koşullu salıverilme kararı geri alınabilir ve kalan süre yeniden cezaevinde infaz edilir. Bu nedenle, salıverilme sonrası sürecin kurallara uygun şekilde yönetilmesi, elde edilen hak kaybının önüne geçmek için önemlidir.

İyi hâl değerlendirmesinin önemi

Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için öngörülen infaz oranının tamamlanmış olması tek başına yeterli değildir; kurum idare ve gözlem kurulunun hükümlünün iyi hâlli olduğuna dair olumlu değerlendirmesi de gerekir. Disiplin cezası alan veya rehabilitasyon programlarına katılmayan hükümlüler için bu değerlendirme olumsuz çıkabilir ve salıverilme süreci gecikebilir. Bu nedenle, hesaplanan tarih kesin bir sonuç değil, idarenin değerlendirmesine bağlı bir olasılıktır.

Kesin ve güvenilir infaz hesabı, kesinleşmiş ilam üzerinden Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosunca yapılır. Sürecin diğer aşamaları hakkında ayrıntılı bilgi için ceza hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.